Wanneer loslaten pijn doet, maar toch nodig is - de moeder/kind relatie

Moederschap is een constante beweging van loslaten – en dat begint al op het moment dat onze kinderen geboren worden. Maar als we als moeders blijven vasthouden en niet leren loslaten, wordt moederschap ons bestaansrecht.

Met soms de beste bedoelingen houden we vast. Want ons kindje slaapt zo moeilijk, dus dan maar hup bij mama in bed. Of ons kindje vindt het lastig om zich te uiten, dus mama praat wel voor jou. Of we willen vooral een vriendin zijn van ons kind, en delen geheimpjes die eigenlijk niet bij een kind horen.

Het zijn vaak de kleine dingen waarin het zichtbaar wordt. Alleen het pijnlijke is: je kindje beschermen doe je op zo’n moment niet voor je kind, maar voor jezelf. Zodat jij je verdriet niet hoeft te voelen.

Dat voelde ik deze week ook zelf, nu mijn zoon van 10 maanden minder vaak bij mij aan de borst drink omdat omdat hij meer vast voedsel eet. Een logische stap in zijn ontwikkeling en toch voelde ik verdriet: ineens heeft hij mij minder nodig. De leegte die dat achterlaat, raakte me dieper dan ik had verwacht. Ik rouwde. En daarmee is deze mail net zo belangrijk voor mij als voor jou.

Wat gebeurt er in de onderstroom?

Wanneer een moeder haar kind niet loslaat, ontstaat er een verstoring in de natuurlijke ordening. De moeder neemt onbewust iets van het kind (zijn autonomie, zijn eigen plek, zijn ontwikkeling) in plaats van geven vanuit de juiste plek. Er ontstaat dan geen voedende verbinding, maar een verstrengeling. Het kind heeft juist ruimte nodig om zijn eigen pad te gaan.

Dit vasthouden gebeurt niet vanuit onwil, maar vaak vanuit angst en een diepere onbewuste dynamiek. Bijvoorbeeld:

• Angst voor het lege gevoel dat achterblijft als het kind zelfstandiger wordt.

• Een innerlijke leegte die onbewust wordt opgevuld met de nabijheid van het kind.

• Een angst voor de wereld en de moeder beschermt haar kind tegen het leven, maar daarmee onthoudt ze het kind van het ontwikkelen van veerkracht en vertrouwen.

• Een innerlijke overtuiging dat je als moeder alleen waardevol bent als je nodig bent.

Wat de reden ook is, maakt voor de dynamiek weinig uit. Maar het heeft voor zowel moeder als het kind gevolgen.

Voor de moeder

Ze raakt zichzelf kwijt buiten het moederschap. Haar identiteit hangt samen met ‘nodig zijn’,waardoor ze ook alles zal doen om nodig te zijn. 'Zorgen voor' wordt haar bestaansrecht, maar put haar tegelijkertijd ook volledig uit. Ze offert zichzelf structureel op waardoor een gevoel van leegte vaak aanwezig is.

Ze kan dan ook moeilijk het kind ruimte geven en ervaart de ruimte die het kind neemt als een afwijzing of een tekort.

Maar misschien nog het aller belangrijkst: Er ligt een onvervuld leven op haar te wachten. Omdat ze zich vooral heeft afgestemd op de behoeften van haar kind, is het lastig te voelen wat haarzelf werkelijk voedt. Waar haar eigen verlangen ligt. Ze leeft in dienst van de ander, terwijl er een leven roept dat op háár wacht om geleefd te worden.

Voor het kind

Volledig automatisch en onbewust vult het kind deze leegte op voor de moeder. Het kind gaat zorgen voor de moeder en zo gaat het kind op de plek boven de moeder staan.

Omdat het kind nog zo jong is wanneer deze dynamiek ontstaat, is de loyaliteit naar de moeder zo ontzettend groot en ook moeilijk te doorbreken. Het kind wilt vrij zijn, maar niet ten koste van de liefde van zijn moeder. Dus blijft het dichtbij, zelfs als dat ten koste gaat van zijn eigen groei.

Deze loyaliteit wordt later in het leven van kind ook naar anderen geprojecteerd. Het kind stemt zich constant af op anderen en hun emoties, in plaats van op zijn eigen behoeften.

Het kind leert niet op zichzelf vertrouwen, maar voelt dat het de moeder nodig heeft. Het kind is afhankelijk en zal later in zijn/haar leven steeds angstig zijn en mensen opzoeken om afhankelijk van te zijn.

Het doorbreken van dit proces

Het doorbreken van dit patroon voor de moeder is een rouwproces van loslaten en vervulling vinden in haar eigen leven. Zij kan alleen de beste moeder voor haar kind zijn wanneer zij zelf haar leven ten volle leeft, als een voorbeeld.

En het doorbreken van dit patroon gaat voor het kind gepaard met ontzettend veel schuldgevoel, wat helemaal bij dit proces naar volwassenheid hoort.

Vanuit beide perspectieven heb ik het over 'een proces', waar een familieopstelling geen quick fix voor is, maar wel een plek om dit proces te starten. Want we kunnen zo goed weten wat onze patronen zijn en hoe we die moeten oplossen, de heling zit in het doorvoelen. Precies dat is wat we bij een opstelling doen.

Terwijl ik 'over' dit patroon type, voel ik van binnen ook wat het voor een moeder betekent. Je kind meer en meer loslaten is bijna tegengesteld van een belangrijke kracht die wij als moeder hebben: beschermen. En dat is weer de ironie van het leven.

Wil je ook meer licht schijnen op je innerlijke processen? Tijdens een opstelling maken we de nuances zichtbaar van jouw verhaal en laten we het weer stromen, daar waar het is vastgeraakt.